چکیده:
بر اساس مطالعات انجام شده بین ١٥ تا ٢٠ درصد کل انرژی مصرفی هر کشور به مصرف فضاهای مسکونی میرسد که این مقدار بیانگر هزینه ای بسیار و از بین بردن منابع طبیعی و تخریب محیط زیست در بعد وسیعی است. بنابراین برداشتن گامی در جهت کاهش مصرف انرژی در این قسمت که منوط به بهینه سازی راندمان حرارتی ساختمانها است میتواند منجر به صرفه جویی عظیمی در منابع محدود طبیعی باشد. معماری قرن بیستم به واسطه اهمیت بیش از حدی که به تکنولوژی داده است عامل از بین بردن بسیاری باریک بینیها و دقت نظرهایی است که به عامل اقلیم در معماری سنتی شده است.
امروزه به ویژگیهای آب و هوایی و اقلیمی و مصالح بومی هر محل در معماری توجه کمی میشود و به همین دلیل ما شاهد یک سبک بین المللی در سراسر جهان هستیم. در این مقاله سعی شده است روشهایی بسیار ارزان و اجرایی برای بهره بردن از شرایط اقلیمی در جهت تامین آسایش در داخل فضای زندگی معرفی و جلوه هایی از معماری همساز با اقلیم در ابنیه سنتی ایران مورد توجه قرار گیرد.
واژه های کلیدی: طراحی غیر فعال خورشیدی، باد گیر، معماری سنتی اقلیمی ایران
مقدمه:
انسان اولیه برای محفوظ ماندن از نیروهای طبیعت از خود طبیعت کمک گرفت و در غارها و پناه درختان و بین سنگها از خود محافظت میکرد . او به تدریج آموخت که سر پناه خود را دا ئمی تر سازد و بدین ترتیب تمدنهای مختلف جهان سبکها و روشهای معماری مخصوص به خود را با توجه به شرایط خاص آب و هوایی همان منطقه بکار می بردند. آنها به نفع خود از شرایط محیطی استفاده کرده بوسیله آفتاب ، باد و آب خانه ای راحتتر و مرفه تر ساختند.
انتخاب جهت گیری ، رنگ ، نوع مصالح ، فرم ساختمان ، پنجره ها و موقعیت سایبانهای خارجی و داخلی برای کسب حداکثر آسایش بدقت انجام می شد.
این سبک ساختمان سازی که از شرایط طبیعی برای راحتتر ساختن مکان زندگی بهره میگیرد معماری غیر فعال خورشیدی نام دارد.
اما از زمان انقلاب صنعتی به نظر میرسد ما این شکل معماری را کنار گذاشته ایم و از روشهای مصنوعی برای تامین شرایط آسایش در ساختمان استفاده می کنیم. این روش نه تنها گران است بلکه باعث تخریب محیط زیست نیز می گردد.
این است که دوباره توجه معماران و دست اندرکاران صنعت ساختمان به سمت بهره گیری هر چه بیشتر و بهتر از عوامل طبیعی برای گرمایش و سرمایش ساختمان معطوف گردیده است.
در این زمینه مطالعات زیادی چه در معماری سنتی و چه در علوم جدید انجام شده است که نمونه هایی از این مطالعات در این مقاله به صورت خلاصه مطرح می شود.