فهرست مطالب
✅ تعریف گنبد
✅ انواع گنبد
✅ گنبد؛ جلوهای خاص از معماری اسلامی
✅ گنبد در معماری ایران
✅ تعریف هندسی گنبد
✅ ویژگی های گنبد
✅ فلسفه وجودی گنبد
✅ سه قسمت گنبد
✅ بَشن
✅ کمبیزه ؛ دیاگرام فرم گنبد با زمینه بیضی
✅ نمونه مسجد حاج رجبعلی تهران
✅ تاق کمبیزه در مجموعه بندر آباد یزد
✅ دیاگرام فرم گنبد با زمینه دایره
✅ نمونه گنبد مسجد شیخلطفالله
✅ چپیره
✅ الف – گوشه سازی یا گوشه بندی
✅ گنبد سلطانیه آرامگاه الجایتو است، شهر سلطانیه زنجان
✅ 1-گوشه سازی با چوب
✅ بقعه شاه نعمت الله ولی در کرمان
✅ گنبد هارونیه توس
✅ مسجد جامع عتیق قزوین
✅ 2-گوشه سازی سکنج
✅ روش های مختلف اجرای طاق
✅ نحوه اجرای تاق رومی
✅ نحوه اجرای تاق ضربی
✅ نحوه اجرای تاق چپیله
✅ گنبد ضیائیه یزد ، بهترین نمونه اسکنج ساده
✅ گنبد سید رکن الدین یزد ، اسکنج ساده
✅ 3-گوشه سازی ترمبه
✅ چهار طریقه اجرای ترمبه
✅ ترمبه های پیش ازاسلام وترمبه های پس ازاسلام
✅ فیلپوش
✅ گنبد بی بی شهربانو شهر ری
✅ مسجد جامع فهرج
✅ آتشکده فیروزآباد
✅ ترمبه پتگین پتکین = پتکین
✅ کنج پیش آمده یا پیش آوردن تدریجی دیوار
✅ امامزاده جعفر دامغان
✅ گنبد زنگوله دامغان
✅ گنبد خانقاه شیخ علاء الدوله بیابانکی
✅ ترمبه پتگونه یا پتکانه
✅ طاقچه بندی
✅ پتکانه و مقرنس
✅ ب- شکنج = چین و چروک
✅ دو گونه اجرای شکنج
✅ طاق بندی یا طاق بست
✅ کاربندی یا کاربست
✅ گنبد خانقاه بندرآباد یزد
✅ کاربندی یزدی
✅ سوسنی
✅ ساختن کاسه گنبد
✅ تقسیم بندی گنبدها بر اساس تعداد پوسته
✅ انواع گنبد های دو پوسته
✅ 1-دو پوسته کاملا پیوسته
✅ مسجد شیخ لطف الله ؛ نمونه گنبد دو پوسته کاملا پیوسته
✅ پوشش بیرونی (( خود ))
✅ 2-گنبدهای دو پوسته میان تهی
✅ دو پوسته پیوسته میان تهی نظیرگنبد مسجد جامع اردستان
✅ کنوبندی
✅ مسجد جامع یزد
✅ دنده هائی روی آهیانه در گنبد سلطانیه
✅ گنبد سلطانیه ؛ نمونه گنبد دو پوسته میان تهی
✅ نمونه گنبد خاگی (تخم مرغی)گنید فیروزآباد فارس
✅ 3- گنبدهای دوپوسته کاملا از هم گسسته یا گسیخت
✅ گنبد گسسته آستانه مطهر حضرت رضا
✅ گنبد گسسته مسجد امام اصفهان
✅ گریو و اربانه
✅ دو طریقه قرار گیری خود بر روی گریو
✅ گنبد سلطان بخت آغا در اصفهان
✅ آهیانه
✅ نهنبن یا عرقچین کاربندی
✅ کرمان – مسجد ملک آهیانه گنبد همان نهنبن کاربندی است .
✅ کمرپوش
✅ پوشش سه پوسته مجزا در زیر گنبد ملاحسن کاشی
✅ نمونه کاملی از سه پوسته مجزا در زیر گنبد امامزاده اسماعیل قزوین
✅ چینی خانه اردبیل
✅ گنبد مقبره قطب الدین حیدر در تربت حیدریه
✅ مسجد خسرو اردستان
✅ پوشش هائی خاگی
✅ مرغانه پورت
✅ پاراستی یا پاراسته
✅ گنبد بیضی
✅ چَفد تیزه دار
✅ چَفد مازه دار
✅ علت جایگزینی چفدهای تیزه دار(جناغی) به جای چفدهای مازه دار،پس از ورود اسلام
✅ تقسیم بندی چفدهای مازه دار
✅ انواع چفدهای تیزه دار :
✅ پنج او هفت تند
✅ پنج او هفت کند
✅ پنج او هفت کفته
✅ سروک
✅ چفد کلیل(پارتی و آذری)
✅ چفد کلیل کمشی
✅ چفد شاخ بزی
✅ چفد شبدری
✅ چفد پا تو پا
✅ انواع پوسته های آهیانه
✅ پوسته خاگی
✅ پوشش خاگی ……………. دوران چفد هلوچین کند حول محور قائم
✅ گنبد تاج الملک در مسجد جامع اصفهان
✅ ۲. پوشش چیله چیلو سیلو
✅ بقعه سیدرکن الدین
✅ مدرسه ضیائیه یزد
✅ پوشش سیلو ……………. دوران چفد هلوچین تند حول محور قائم
✅ طاق مازه دار به شیوه آهنگ و با چفد هلوچین تُند در طاق کسری
✅ ۳ . پوشش بَستو ( بَستو کوزه)
✅ پوشش بستو ……………. دوران چفد بستو حول محور قائم
✅ پوشش بیرونی گنبد قابوس
✅ ۴ پوشش سَبوئی
✅ پوشش سبوئی ……………. دوران چفد چمانه حول محور قائم
✅ طرز چیدن مصالح گنبد
✅ ۱ گِرد چین
✅ ۲ رَگچین
✅ ۳ . تَرکین
✅ اجرا با گچ و نی
✅ طریقه ساخت قالب نی و گچ
✅ عدم نیاز به قالب در گنبدهای ایرانی
✅ طرز رایج ساختن گنبد
✅ کاربرد شاهنگ و هنجار در ساخت گنبد
✅ پلان معکوس گنبدخانه مسجد جامع اردستان
✅ طرز ساختن گنبدهای ترکین
✅ تَبَره
✅ گنبد سلطانیه
✅ شِکَرگاه
✅ هورنو
✅ پرگر یا پرگره چینی
✅ گنبد خاگی مسجد جامع اصفهان
✅ شَنگَرگ و خوج
✅ تحلیل اثر نیرو بر روی گنبد
✅ هشت بهشت، اصفهان ؛ رشد گنبد در دوران ساسانی
✅ گنبد فیروز آباد ؛ کمبود مصالح مناسب
✅ گنبد سلطانیه ؛ پیچیده ترین سازه گنبدی
✅ چند نمونه گنبد
✅ گنبد ترکین
✅ مسجد جامع برسیان، اصفهان
✅ گنبد خواجه نظام الملک در مسجد جامع اصفهان
✅ گنبد مسجد جامع اردستان
✅ گنبد رک
✅ نمونه گنبد رک مخروطی ؛ بقعه غازان خان در بسطام
✅ نمونه گنبد رک هرمی ؛ بقعه میرنشانه در کاشان
✅ گنبد رک …………. مناسب مناطق بارانی
✅ تکیه بابارکن الدین اصفهان
✅ گنبد اورچین
✅ امام زاده عبدالله، شوشتر
✅ سید میر محمد در خارک
✅ امام زاده جعفر در بروجرد
✅ گنبد کمبیزه
✅ گنبد سروک
✅ شاهچراغ، شیراز
✅ مقبره بی بی شهربانو
✅ گنبد بنای قبر آقا در تهران
✅ بررسی گنبد از لحاظ شیوه ساخت و فرم در نمونه هایی از سه عصر ایران(سلجوقی) و بیزانس و رنسانس
✅ گنبد در دوران ساسانیان
✅ پوشش تخت
✅ پوشش سغ یا منحنی
✅ گوشه سازی در معماری ساسانی
✅ فیلگوش ایرانی
✅ مسجد امام اصفهان
✅ گنبد نظام الملک
✅ گنبد تاج الملک
✅ توضیحی پیرامون طاق چهاربخش :
✅ نمونه چهار بخش مسجد جامع ورامین
✅ بررسی گنبد در عصر بیزانس
✅ بررسی گنبد ایاصوفیه در عصر بیزانس:
✅ کلیسای سان ویتاله:
✅ بررسی گنبد در عصر رنسانس
✅ جمع بندی مطالب
ویژگیهای معماری گنبد 🏛️
گنبد در معماری ایرانی اسلامی بر پایه هندسه دقیق و محاسبات سازهای شکل میگیرد. انتقال نیروها بهصورت یکنواخت انجام میشود و پایداری بالایی ایجاد میکند. استفاده از گوشهسازیها امکان تغییر فرم پلان را فراهم میسازد. دوپوسته بودن، عملکرد حرارتی و صوتی را بهبود میدهد. مصالح بومی نقش مهمی در دوام سازه دارند. نورپردازی طبیعی از عناصر کلیدی است. تزئینات هماهنگ با ساختار اجرا میشوند. تناسبات بصری، حس تعادل ایجاد میکند. گنبد هویت فضایی بنا را تعریف میکند. این ویژگیها آن را به الگویی ماندگار بدل کردهاند. 🌟
🔷 جمعبندی
ساختار گنبد در معماری ایرانی اسلامی عصارهای از معنا، مهندسی و زیبایی است که همچنان میتواند الهامبخش باشد. پرداختن به این موضوع، محتوایی فاخر و متمایز خلق میکند که ارزش علمی و فرهنگی بالایی دارد و انتخابی هوشمندانه برای ارائه اثری حرفهای و اثرگذار به شمار میآید. ✨